EPR Bao Bì Nhựa Mềm 2026: Hướng Dẫn Cho Doanh Nghiệp

EPR bao bì nhựa mềm là nghĩa vụ doanh nghiệp cần rà soát theo từng sản phẩm, cấu trúc bao bì và khối lượng thực tế đưa ra thị trường Việt Nam. Nhóm này gồm túi, màng, gói nhỏ, túi refill, màng co và nhiều dạng bao bì linh hoạt khác; trong tiếng Anh thường gọi là EPR flexible packaging. Hướng dẫn dưới đây tập trung vào cách nhận diện nhóm A.3.4, phân biệt đơn vật liệu và đa vật liệu, xác định tỷ lệ tái chế R, mức Fs năm 2026, chuẩn bị dữ liệu kê khai và lựa chọn phương án thực hiện.

EPR bao bì nhựa mềm là gì?

Trong hệ thống phân nhóm EPR, A.3.4 là nhóm bao bì nhựa mềm. Đây là loại bao bì có tính linh hoạt cao, dễ uốn cong, co giãn hoặc thay đổi hình dạng mà không làm mất tính toàn vẹn của cấu trúc bao bì.

Điểm quan trọng là việc phân loại dựa trên hình thái sử dụng thực tế, không chỉ dựa vào tên nhựa. Một vật liệu như LDPE hoặc PP có thể xuất hiện ở dạng cứng hoặc dạng mềm. Vì vậy, chỉ nhìn ký hiệu polymer trên hồ sơ mua hàng chưa đủ để kết luận nhóm EPR.

Các dạng thường gặp gồm túi nhựa, màng bao gói, gói nhỏ (sachet), túi đứng hoặc túi refill, màng co, bao dệt từ sợi nhựa và các cấu trúc bao bì linh hoạt tương tự. Doanh nghiệp vẫn phải kiểm tra đây có phải bao bì thương phẩm của sản phẩm thuộc phạm vi EPR hay không trước khi tính nghĩa vụ.

Bao bì nhựa mềm thuộc nhóm EPR nào?

Bao bì mềm thuộc A.3.4 và được tách thành hai dòng để xác định Fs:

• Bao bì đơn vật liệu mềm: cấu trúc mềm được xác định là một loại vật liệu theo hồ sơ kỹ thuật áp dụng cho việc kê khai.
• Bao bì đa vật liệu mềm: cấu trúc mềm gồm từ hai loại vật liệu khác nhau trở lên, chẳng hạn nhựa ghép với một loại nhựa khác, nhôm hoặc vật liệu khác.

Số lớp không tự động quyết định đơn vật liệu hay đa vật liệu. Một màng ba lớp đều thuộc cùng một loại polymer có thể vẫn là cấu trúc đơn vật liệu; ngược lại, một cấu trúc hai lớp PET/PE đã gồm hai vật liệu khác nhau. Kết luận cần dựa trên BOM bao bì, bản đặc tính kỹ thuật hoặc xác nhận của nhà cung cấp, không dựa vào cảm quan.

Để hiểu bức tranh đầy đủ của các nhóm bao bì, xem EPR bao bì 2026.

Tỷ lệ tái chế và Fs năm 2026

Tỷ lệ tái chế bắt buộc R của nhóm A.3.4 được áp dụng theo Nghị định 110/2026/NĐ-CP. Mức đóng góp tài chính Fs được xác định theo Thông tư 24/2026/TT-BNNMT. Hai dòng bao bì mềm có cùng R nhưng khác Fs.

Nếu doanh nghiệp chọn đóng góp tài chính, công thức chung là F = R × V × Fs, trong đó V là khối lượng sản phẩm, bao bì thuộc trách nhiệm tái chế đã đưa ra thị trường. Không nên lấy toàn bộ khối lượng mua vào thay cho V khi chưa loại trừ tồn kho, hàng xuất khẩu hoặc các chênh lệch quy cách.

Bao bì đơn vật liệu và đa vật liệu khác nhau thế nào?

Khác biệt cốt lõi nằm ở loại vật liệu cấu thành, không nằm ở số lớp, độ dày hay hình thức in. PE/PE hoặc PP/PP có thể là cấu trúc nhiều lớp nhưng vẫn cần được đánh giá là một vật liệu nếu các lớp cùng loại theo hồ sơ kỹ thuật. PET/PE hoặc PET/AL/PE là cấu trúc có nhiều vật liệu khác nhau.

Bài phân biệt bao bì đơn vật liệu mềm và bao bì đa vật liệu mềm trình bày chi tiết tiêu chí, các tình huống dễ nhầm và cách đọc hồ sơ nhà cung cấp.

Những loại bao bì nhựa mềm thường gặp

Doanh nghiệp có thể gặp nhiều cấu trúc khác nhau trong cùng một danh mục SKU:

• PE/PE: thường dùng cho túi, màng hoặc túi đứng; cần xác nhận các lớp và phụ gia trong BOM.
• PP/PP: có thể dùng cho màng bao gói; không nên mặc định là PP cứng chỉ vì cùng tên polymer.
• PET/PE: cấu trúc ghép thường gặp ở bao bì thực phẩm, thuộc trường hợp cần rà soát đa vật liệu.
• PET/AL/PE: có lớp nhôm cản sáng, cản khí; là ví dụ điển hình của cấu trúc nhiều vật liệu.
• Túi snack và gói mì ăn liền: thường có yêu cầu cao về cản ẩm, giữ mùi; cần lấy cấu trúc chính xác từ nhà cung cấp.
• Gói gia vị: khối lượng nhỏ nhưng xuất hiện trên nhiều đơn vị sản phẩm, dễ bị bỏ sót hoặc tính trùng.
• Túi refill: dùng cho nước giặt, nước rửa chén hoặc sản phẩm chăm sóc cá nhân; có thể là đơn vật liệu hoặc đa vật liệu.
• Màng co: thuộc nhóm hình thái mềm; phải tách khỏi chai, hộp hoặc khay cứng nếu doanh nghiệp kê khai chi tiết.
• Bao dệt: thường gặp ở gạo, thức ăn chăn nuôi, phân bón hoặc nguyên liệu; cần kiểm tra lớp tráng, lớp lót và phạm vi bao bì thương phẩm.

Với cấu trúc khó nhận biết bằng mắt thường, xem hướng dẫn nhận dạng bao bì nhựa mềm đa lớp.

LDPE có luôn là bao bì mềm không?

Không. LDPE là tên polymer, còn nhóm EPR được xác định thêm theo hình thái của bao bì. LDPE ở dạng chai, lọ, nắp, hộp hoặc cấu trúc giữ hình dạng có thể thuộc nhóm bao bì cứng; LDPE ở dạng màng hoặc túi linh hoạt có thể thuộc A.3.4.

Sau khi xác định LDPE là mềm, doanh nghiệp vẫn cần phân biệt đơn vật liệu và đa vật liệu để dùng đúng Fs. Xem phân tích riêng tại LDPE trong EPR: bao bì cứng hay bao bì mềm?.

Bao bì nhựa mềm đa lớp thực hiện EPR thế nào?

Trước hết, doanh nghiệp xác định bao bì có thuộc phạm vi nghĩa vụ hay không, sau đó thu thập cấu trúc vật liệu và khối lượng theo từng SKU. Khi cấu trúc gồm nhiều vật liệu khác nhau và thuộc hình thái mềm, dòng kê khai cần được đối chiếu với nhóm A.3.4 đa vật liệu mềm.

Khó khăn thường nằm ở việc tách dữ liệu, thu gom sau tiêu dùng, chứng minh dòng vật liệu và tránh một khối lượng bị nhiều bên cùng ghi nhận. Bài EPR cho bao bì nhựa mềm đa lớp đi sâu vào phương án tổ chức thực hiện, chứng từ và khả năng truy xuất; bài nhận dạng ở phần trên hỗ trợ xác định cấu trúc trước khi kê khai.

Doanh nghiệp kê khai bao bì nhựa mềm thế nào?

1. Lập danh mục SKU: bắt đầu từ sản phẩm thực tế được sản xuất hoặc nhập khẩu và đưa ra thị trường Việt Nam.
2. Lập BOM bao bì: ghi riêng bao bì trực tiếp, bao bì ngoài, nhãn, màng seal, gói phụ và các thành phần liên quan.
3. Xác định cấu trúc: lưu tên vật liệu, số lớp, loại vật liệu của từng lớp và xác nhận kỹ thuật của nhà cung cấp.
4. Xác định khối lượng trên một đơn vị: dùng quy cách kỹ thuật hoặc kết quả cân có kiểm soát; lưu phiên bản khi quy cách thay đổi.
5. Đối chiếu số lượng đưa ra thị trường: kết nối dữ liệu bán hàng, nhập khẩu, xuất khẩu, tồn kho và hàng hủy để xác định V.
6. Phân nhóm EPR: xác định mềm hay cứng trước, sau đó xác định đơn vật liệu hay đa vật liệu đối với A.3.4.
7. Kiểm soát tính trùng: quy định rõ chủ thể chịu trách nhiệm, kỳ dữ liệu và mã nhận diện để tránh hai đơn vị hoặc hai phương án cùng ghi nhận một khối lượng.

Dữ liệu mua bao bì có thể là nguồn đối chiếu, nhưng không mặc nhiên bằng khối lượng bao bì đưa ra thị trường. Với danh mục lớn, nên khóa công thức quy đổi theo từng SKU và lưu vết nguồn dữ liệu.

Tổ chức tái chế hay đóng góp tài chính?

Doanh nghiệp có thể lựa chọn hình thức phù hợp theo quy định cho từng nhóm sản phẩm, bao bì. Hai hướng chính có đặc điểm khác nhau:

• Tổ chức tái chế: phù hợp khi doanh nghiệp có khả năng xây dựng hoặc thuê hệ thống thu gom, vận chuyển, tái chế và duy trì bộ hồ sơ chứng minh đầy đủ. Cần kiểm soát loại vật liệu, khối lượng, kết quả tái chế và rủi ro double counting.
• Đóng góp tài chính: dễ lập kế hoạch từ dữ liệu R, V và Fs, nhưng vẫn đòi hỏi phân loại và tính đúng khối lượng. Fs của bao bì mềm đơn vật liệu và đa vật liệu khác nhau nên sai cấu trúc sẽ làm sai chi phí.

Việc lựa chọn nên dựa trên quy mô nghĩa vụ, khả năng thu gom, năng lực của đối tác tái chế, chất lượng chứng từ, chi phí toàn phần và mức độ kiểm soát rủi ro. Không nên chọn chỉ dựa trên đơn giá ban đầu.

Hồ sơ và bằng chứng cần chuẩn bị

• Danh mục SKU và packaging BOM theo từng phiên bản quy cách.
• Bản đặc tính kỹ thuật, xác nhận cấu trúc vật liệu hoặc tài liệu của nhà cung cấp.
• Khối lượng bao bì trên một đơn vị sản phẩm và căn cứ cân đo.
• Số lượng đưa ra thị trường, dữ liệu bán hàng, nhập khẩu, xuất khẩu, tồn kho và hàng hủy để đối chiếu.
• Nếu tổ chức tái chế: hợp đồng, chứng từ thu gom, vận chuyển, bàn giao, tái chế và kết quả đầu ra phù hợp.
• Dữ liệu truy xuất theo lô, thời gian, chủ thể và khối lượng để nối chuỗi bằng chứng.
• Doanh nghiệp có thể tham khảo cách xây dựng truy xuất nguồn gốc EPR để liên kết thu gom, chuyển giao, tái chế và bộ bằng chứng.
• Cơ chế kiểm tra tính trùng giữa nhà sản xuất, bên đặt gia công, nhà nhập khẩu, đơn vị được ủy quyền và cơ sở tái chế.

Hồ sơ tốt phải cho phép người kiểm tra đi từ số liệu kê khai về SKU, cấu trúc bao bì và chứng từ nguồn; đồng thời đi từ chứng từ tái chế về đúng dòng vật liệu đã được ghi nhận.

Câu hỏi thường gặp về EPR bao bì nhựa mềm

PE có luôn được kê khai là bao bì mềm không?

Không. PE là tên nhóm polymer. Doanh nghiệp phải xem hình thái thực tế của bao bì là cứng hay mềm, sau đó mới xác định mã nhóm EPR phù hợp.

Bao bì PP có thể thuộc A.3.4 không?

Có thể. Nếu PP được sử dụng ở dạng màng, túi hoặc cấu trúc linh hoạt đáp ứng đặc tính của bao bì mềm, doanh nghiệp cần xem xét A.3.4 thay vì mặc định PP cứng.

Bao bì snack thuộc nhóm nào?

Nhiều túi snack là bao bì nhựa mềm, nhưng không thể kết luận đơn hay đa vật liệu chỉ bằng mắt thường. Cần kiểm tra BOM hoặc quy cách kỹ thuật của cấu trúc màng.

PET/PE là đơn vật liệu hay đa vật liệu?

PET và PE là hai loại vật liệu khác nhau, vì vậy cấu trúc PET/PE là một trường hợp đa vật liệu mềm khi bao bì có hình thái linh hoạt.

Tỷ lệ tái chế bao bì nhựa mềm năm 2026 là bao nhiêu?

R bắt buộc của A.3.4 là 10% cho cả bao bì đơn vật liệu mềm và đa vật liệu mềm.

Vì sao Fs của hai loại bao bì mềm khác nhau?

Thông tư 24/2026/TT-BNNMT quy định Fs riêng: 8.320 đồng/kg cho bao bì đơn vật liệu mềm và 10.700 đồng/kg cho bao bì đa vật liệu mềm.

Có thể dùng dữ liệu mua bao bì để kê khai không?

Có thể dùng làm nguồn đối chiếu, nhưng không nên dùng nguyên trạng thay cho khối lượng đưa ra thị trường. Cần điều chỉnh theo tồn kho, hàng xuất khẩu, hàng hủy, thay đổi quy cách và sản lượng thực tế của từng SKU.

Lưu ý: Nội dung mang tính hướng dẫn chung. Doanh nghiệp cần đối chiếu hồ sơ sản phẩm, cấu trúc bao bì và quy định đang áp dụng cho trường hợp cụ thể.